Als je langere tijd in een destructieve relatie zit, dan kan het voelen alsof het licht nooit meer zal schijnen in je hart. In het begin verdedig je jezelf nog: je gaat in tegen de stroom aan venijnige en laatdunkende opmerkingen, je ziet het als een uitdaging te bewijzen dat je met zijn lastige karakter om kan gaan.
Je laat je niet van je stuk brengen, maar bent bereid je partner te zien voor de prachtige ziel die hij is. Vanuit dit rotsvaste vertrouwen weet je steeds weer terug te veren en je optimisme te behouden.
De weg naar beneden
En dan, naarmate de tijd verstrijkt en het grillige gedrag van je partner voortduurt, neemt je veerkracht stukje bij beetje af. Je hebt soms geen weerwoord meer na een aanval, maar voelt je verslagen. Je doet steeds vaker maar gewoon wat je partner zegt om van al het gedoe af te zijn. Je neemt ook meer en meer aan wat hij zegt over jou, om hem niet in woede te laten ontsteken. Je raakt verstrikt in een web van manipulaties en emotioneel geweld en verliest het zicht op de werkelijkheid.
Zo begin je te geloven wat er al die tijd tegen je gezegd is: dat je een slecht persoon bent, dat je niet slim genoeg bent om een succes te worden, dat je niet aantrekkelijk genoeg bent om ooit een andere partner te vinden, dat je alles in het leven helemaal verkeerd ziet… Je voelt je steeds kleiner worden en van je vechtlust is niets meer over, totdat je op een dag zelfs niet meer gelooft dat je ooit uit deze relatie zal kunnen stappen. Je partner heeft een kooi om je heen gebouwd, en nu doe jij de deur op slot en gooit de sleutel weg.
Daarbinnen ben je ervan overtuigd dat je de enige bent die dit meemaakt. De enige die zo slecht en dom kan zijn om in deze situatie terecht te komen. Je hebt dit allemaal aan jezelf te danken en er is geen zicht op verlossing. Alles is verloren en jij geeft het op.
De mythe van Persephone als wegwijzer
Je ziet hierbij over het hoofd dat je pas halverwege je verhaal zit. Je bent een bepaalde weg gelopen om hier, op de bodem van de put, te belanden en er is ook een zekere weg terug. Velen voor je hebben hem al gelopen, velen na je zullen dat nog doen. Het gaat erom dat je de weg ontdekt en hem ondanks je angst bewandelt. In de mythe van Persephone vind je je aanwijzingen.
Persephone, dochter van Demeter en Zeus, is in de Griekse mythologie de godin van zowel het dodenrijk als de lente. Hoewel Demeter als een moederkloek over haar waakt, wordt Persephone ontvoerd door Hades, god van de onderwereld en heerser over de doden. Zij is nietsvermoedend bloemetjes aan het plukken als de grond opensplijt en hij haar op zijn paard en wagen mee de duisternis in sleurt. Zij schreeuwt nog om hulp, maar het mag niet baten.
Demeter is ten einde raad en zoekt in alle hoeken van de aarde naar haar haar geliefde dochter. Als zij ook de sterrenbeelden raadpleegt, hoort ze het nieuws dat Persephone nu in de onderwereld is. Demeter kan niets doen en haar droefenis brengt een barre winter over de wereld. Pas als hierdoor vele doden zijn gevallen, stuurt Zeus Hermes op pad om Persephone terug te halen.
Hermes vindt Persephone in de onderwereld, diep gedeprimeerd naast Hades. Zij klaart helemaal op als ze hoort dat ze terug mag, maar voordat ze werkelijk gaat, eet ze nog zes granaatappelpitten die Hades haar aanbiedt. Wie eenmaal iets in het dodenrijk eet, kan nooit meer helemaal terug. En zo gebeurt het dat Persephone elk jaar in de lente naar haar moeder gaat en in de loop van de zomer terugkeert naar Hades in de onderwereld. Echter niet langer als zijn gevangene, maar als koningin van dit dodenrijk.
Hoe Persephone haar lot ontsteeg
Als kwetsbare godin weet Persephone niet goed wat ze wil en daardoor kan ze door een dominanter persoon een destructieve relatie in worden ‘ontvoerd’. Hier blijkt ze niet bij machte haar situatie te veranderen en ze vervalt in inertie en depressie. Het keerpunt komt niet als ze gered wordt, maar als ze besluit de granaatappelpitjes te eten die haar ontvoerder haar aanbiedt.
Had ze dit niet gedaan, dan was ze onveranderd teruggekeerd naar haar moeder. Zij had haar les niet geleerd, en zou zich daardoor een volgende keer even naïef richting een destructieve relatie bewegen. Al bloemetjes plukkend zou ze opnieuw volledig kopje onder gaan.
Persephone maakt echter een ander keuze: zij eet de pitjes en geeft zichzelf zo de kans haar ervaring te integreren. Zij staat toe dat de destructieve relatie haar wezenlijk verandert. Dit is een pijnlijk en ontluisterend proces, doordat de duisternis zo voorgoed onderdeel van haar leven zal zijn. Het naïeve, bloemen plukkende meisje in haar sterft en zij zal de onderwereld nooit meer de rug toe kunnen keren.
De bereidheid van Persephone om haar eigen schaduw en die van de mensheid aan te kijken vormt echter ook haar grootste kracht: in plaats van verzwolgen te worden door de duisternis, heerst ze er nu over. En als koningin van de onderwereld kan zij daarmee de gids zijn van degenen die haar op dit pad willen volgen.
Wat doe jij?
Ben je bereid om ondanks je afschuw over wat je ziet in je partner, niet weg te kijken en je lessen eruit te trekken? Durf je te zien hoe jouw besluiteloosheid de ander de gelegenheid geeft je te sturen en te manipuleren? Kun je aanvaarden dat het leven niet alleen maar mooi en lieflijk is, maar dat er ook mensen bestaan bij wie je beter wegblijft? Dat de duisternis echt is en je met deze realiteit rekening moet houden wil je je staande houden?
Integreer je deze inzichten in je leven, dan zie je dat destructieve relaties je niet meer zomaar overkomen, je wordt niet meer ‘ontvoerd’, maar blijft kapitein op je eigen schip. Door de taak van de verantwoordelijkheid te dragen, zul je de zoete smaak van de vrijheid proeven.
Lees ook de andere delen
Herken jij jezelf in dit verhaal?
Stuur me een e-mail, ik beantwoord je vragen graag.
