De valkuil van de destructieve relatie

Een oud-cliënt stuurde me afgelopen week een mail waarin ze vertelde dat het nu goed gaat met haar en dat haar sessies met mij daarin een hoofdrol hebben gespeeld. Zo fijn altijd om te horen hoe mensen hun weg weer vinden!

Ze stuurde ook een tekst mee over bewustzijn, die haar deed denken aan het proces dat zij heeft doorlopen. Het komt uit het Tibetaanse boek van leven en sterven en ik deel hem graag met jullie, met daarbij de volgende opmerking: De in 2019 overleden schrijver van dit boek, Sogyal Rinpoche, heeft zich langdurig schuldig gemaakt aan seksueel misbruik en fysieke en emotionele mishandeling van zijn volgelingen (Zie bijvoorbeeld dit artikel in Trouw en deze documentaire op Bodhitv.nl).

De kracht van de tekst blijft overeind en daarnaast vormt deze geschiedenis een uitnodiging om je zelfonderzoek ook echt bij jezelf te houden. Ja, je hebt patronen die bijdragen aan de dynamiek tussen jou en een ander en nee, het komt niet alleen door jou.

​​Neem dus niet ook het aandeel van de ander op je schouders: als een ander je stelselmatig mishandelt of misbruikt, valt dit niet op te lossen via jouw innerlijk werk alleen, het is dan nodig ferme grenzen te stellen en uit de situatie te vertrekken.

1) Ik loop door een straat.

Er is een diep gat in het trottoir.
Ik val erin.
Ik ben verloren…ik ben radeloos.
Het is mijn schuld niet.
Het duurt eeuwig om een uitweg te vinden.

2) Ik loop door dezelfde straat.
Er is een diep gat in het trottoir.
Ik doe alsof ik het niet zie.
Ik val er weer in.
Ik kan niet geloven dat ik op dezelfde plek ben.
Maar het is mijn schuld niet.
Het duurt nog lang voordat ik eruit ben.

3) Ik loop door dezelfde straat.
Er is een diep gat in het trottoir.
Ik zie dat het er is.
Ik val er weer in…het is een gewoonte. Mijn ogen zijn open.

Ik weet waar ik ben.
Het is mijn schuld.
Ik kom er direct uit.

4) Ik loop door dezelfde straat.
Er is een diep gat in het trottoir.
Ik loop eromheen.

5) Ik loop door een andere straat.

Als ik deze tekst bekijk vanuit het perspectief van codependency, relatieverslaving en destructieve relatiepatronen, dan zie ik het volgende:

Stap 1: Je bent je nog niet bewust van je patronen, waarschijnlijk zelfs niet van het concept van patroonmatig gedrag. Zo kun je aangestuurd door deze patronen in een destructieve relatie terecht komt en werkelijk niet ziet dat je hier zelf een aandeel in hebt. Je wijst vooral naar de ander, niet uit gemenigheid, maar omdat je nog geen andere oorzaak kunt ontwaren.

Stap 2: Ergens ben je je ervan bewust dat er iets niet klopt in je relatie of je date, maar je doet net of dat niet zo is. In de praktijk kan dit betekenen dat je blijft in een relatie die niet goed is voor je, of dat je een nieuwe relatie aanknoopt waarin je vergelijkbare patronen uitleeft. Hoe dan ook, je herkent het allemaal wel een beetje van de vorige keer, maar kan het voor jezelf nog afdoen als ‘toeval’, of als jouw ‘hang naar avontuur’.

In stap 1 en 2 ben je onbewust onbekwaam: je pijn komt vooral uit het gevoel een speelbal te zijn van de omstandigheden. Je voelt je machteloos en kan denken dat het je lot is om steeds weer in dergelijke relaties terecht te komen.

Stap 3: Je bent je nu bewust van het feit dat het jouw eigen patronen zijn die ervoor zorgen dat je je steeds weer bevindt in een destructieve relatie. Dit is het moment dat je gaat overwegen om hulp in te schakelen, vaak na diverse keren dit rondje te hebben gelopen met deze of gene. Tijdens deze rondjes stijgt je bewustzijn over wat in jou ervoor zorgt dat je steeds weer valt voor dit type partner of relatie.

Deze fase kan erg pijnlijk zijn, omdat je steeds helderder ziet wat er gaande is en toch niet bij machte bent het anders te doen. Je bent bewust onbekwaam en staat soms paf van je eigen gedrag. Je weet heel goed wat het beste is voor je en toch doe je het tegenovergestelde.

Stap 4: Je voelt de aantrekkingskracht van je eerdere partnertype nog wel, maar je gaat niet meer mee in de dynamiek in jezelf. Dit betekent bijvoorbeeld dat je deze mensen niet langer als partner kiest en het is ook mogelijk dat je met een partner die dezelfde patronen in zichzelf heeft ontdekt samen oprecht werkt aan de dynamiek tussen jullie beiden.

Soms gebeurt het dan dat je terugvalt in een patroon en weer even bij stap 3 bent. Toch voel je je triggers over het algemeen op tijd en weet je de bijbehorende emotie zelf te doorvoelen, zodat die niet langer de drijvende kracht is voor je gedrag. Je bent steeds meer bewust bekwaam en dat is iets om trots op te zijn en van te genieten!

Stap 5: Dit is het moment waarop je definitief vaarwel zegt: tegen een bepaald patroon, een bepaald type partner of een bepaald persoon. Het betekent niet dat je nooit meer geraakt zult worden, iets waar veel mensen op hopen en wat kan zorgen voor teleurstelling. Op een bepaalde manier zal je kindpijn altijd in je aanwezig blijven en dat is oké, je kunt dit nu zelf opvangen vanuit het volwassen deel in jou.

En op een gegeven moment is deze nieuwe weg zo vanzelf sprekend geworden, dat je bijna zou vergeten dat het ooit heel anders is geweest… Je bent onbewust bekwaam.